سيد حسين محمد جعفري ( مترجم : سيد محمد تقى آيت اللهى )
106
تشيع در مسير تاريخ ( فارسي )
بخصوص اين سه نفر ، در اعتراض به روشهاى عثمان بطور مساوى فريادگر بودند . حتى از عبد الرحمن بن عوف ( متوفى 32 / 652 ) ، كه نقش همهجانبهء مهمى را در انتخاب عثمان بازى كرده بود ، نقل مىشود كه خيلى قبل از اين به وقوع ناآراميها اشاره كرده بود و اعمال عثمان را تخلف از قولى مىدانست كه در زمان انتخابش به مردم داده بود . ( 13 ) حتى اگر با گزارشهايى كه به وسيله نامههايى به شخصيتهاى ولايت نوشته مىشد و واقعا آنها را به گونه منظم تهيج كردند موافق نباشيم ، اصلى كه باقى مىماند اين است كه اصحاب نظرياتشان را به هيچ وجه پنهان نمىكردند و از طغيانها ، حمايت اخلاقى مىنمودند . موضع على ( ع ) در مقابل اوضاع اين دوره در واكنش او نسبت به تنبيهى كه به ابو ذر داده شد بطور واضحى آشكار مىشود . هنگامى كه عثمان دستور تبعيد ابو ذر را داد ، دستورات شديدى صادر نمود كه هيچكس نبايد او را بدرقه كند به جز مروان كه او را تحت الحفظ از مدينه خارج سازد . علىرغم اين اوامر ، على ( ع ) همراه با حسن ( ع ) و حسين ( ع ) و يار صديقش عمّار ابن ياسر ، ابو ذر را تا مقدار زيادى راه بدرقه كردند . چون مروان دستور خليفه را يادآورى نمود ، على ( ع ) با نفرين بر او به وى پاسخ داد و با عصايش بر سر مركب مروان ضربه زد . هنگامى كه زمان عزيمت فرا رسيد ، ابو ذر گريست و به على ( ع ) گفت : « به خدا قسم ، هرگاه تو را مىبينم پيامبر را بخاطر مىآورم . » ( 14 ) على ( ع ) به منظور تسلى و دلدارى به ابو ذر فرمود : « اى ابو ذر ، اعتراض و خشم تو براى خدا و در راه خدا بود ، از جانب كسى كه براى او در خشم شدى اميدوار باش . مردم باحتمال از دست رفتن دنياى خود از تو مىترسند ، و تو براى دين خود از ايشان مىترسى كه مبادا تحت تأثير قرار گيرى ، تو هم آنچه آنها براى آن مىترسند ، بخودشان واگذار ، و آنچه تو براى آن مىترسى نگاهدار و از ايشان بگريز . چقدر آنها نيازمندند به آنچه كه تو از آن بازداشتى ، و چه بىنيازى تو از آنچه آنها ترا منع كردند . به زودى خواهى فهميد چه كسى فردا سود مىبرد و چه كسى را رشك دامنگير مىگردد . اگر درهاى آسمانها و زمينها بر بندهاى بسته شود و امّيد گشايش و فتوح از همه جا مسدود باشد ، و آن بنده تقوى را پيشه سازد ، خداوند راه خروج را براى او بگشايد . بايد جز به خدا دل نبندى و جز